Yeşil (Hususi) Pasaportla Vizesiz Seyahat ve ETIAS
Türkiye'de en çok bilinen pasaport bordo (umuma mahsus) pasaporttur ve bu sitedeki ülke rehberlerinin neredeyse tamamı onu esas alır. Ama hususi damgalı yeşil pasaport tamamen farklı bir seyahat rejimine tabidir ve sahipleri çoğu zaman bu farkın kapsamını bilmez.
Yeşil pasaport kimlere verilir?
Hususi damgalı pasaport, belirli kamu görevlilerine ve emeklilerine verilir. Genel olarak:
- Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları
- Belediye başkanları, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri
- Yukarıdakilerden emekli olanlar
- Bu kişilerin eşleri ve belirli koşullarda çocukları
Kapsam mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişebilir; kendi durumun için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün güncel şartlarını kontrol et.
Bordo pasaporttan temel fark: Schengen
En büyük ayrım burada: hususi pasaport sahipleri Schengen bölgesine vizesiz girebilir. 180 günlük dönemde 90 güne kadar kalış hakkı vardır, tıpkı vizeli girişte olduğu gibi, ama önceden vize başvurusu, randevu, belge dosyası ve harç yoktur.
Bu, bordo pasaportla yaşanan en büyük iki sorunu ortadan kaldırır: randevu bulma çilesi ve ret riski.
Vizesiz gidilebilen diğer ülkeler
Hususi pasaport, Schengen dışında da bordo pasaportun gerektirdiği bazı vizelerden muafiyet sağlar. Öne çıkanlar arasında Japonya, Güney Kore, Meksika, Kuzey Makedonya gibi ülkeler ve bazı Körfez ülkeleri bulunur; kapsam ikili anlaşmalara bağlı olduğu için ülke ülke değişir.
Önemli: Bu muafiyetler ikili anlaşmalarla düzenlenir ve değişebilir. Bu sitedeki ülke sayfaları bordo pasaportu esas aldığı için, yeşil pasaportla seyahat öncesinde durumu T.C. Dışişleri Bakanlığı'nın güncel vize uygulamaları listesinden veya ilgili konsolosluktan teyit et.
Ayrıca yeşil pasaport her ülkede muafiyet getirmez: ABD, İngiltere ve Kanada gibi ülkeler pasaport türüne bakmaksızın vize ister. Bu ülkeler için süreç bordo pasaportla aynıdır; ABD, İngiltere ve Kanada rehberlerimize bakabilirsin.
ETIAS: yeşil pasaport sahiplerini ilgilendiren değişiklik
Avrupa Birliği, Schengen bölgesine vizesiz gelen üçüncü ülke vatandaşları için ETIAS adlı elektronik seyahat izni sistemini hayata geçiriyor. Bu, bir vize değildir; seyahatten önce internetten alınan, küçük bir ücreti olan ön izindir (ESTA veya İngiltere'nin ETA sistemine benzer mantık).
Kritik ayrım şudur:
- Bordo (umuma mahsus) pasaport sahipleri ETIAS kapsamında değildir, çünkü zaten vizeye tabidirler. Onlar için değişen bir şey yoktur, normal Schengen vizesi başvurusu devam eder.
- Hususi (yeşil) pasaport sahipleri ise Schengen'e vizesiz girdiği için ETIAS kapsamına girer. Yani şu anda hiçbir ön işlem yapmadan seyahat edebilenler, sistem yürürlüğe girdiğinde uçuştan önce online ETIAS izni almak zorunda kalacak.
Zamanlama: ETIAS'ın devreye alınma tarihi birkaç kez ertelendi ve kademeli bir geçiş dönemi öngörülüyor. Bu nedenle burada kesin bir tarih vermiyoruz; seyahatinden önce AB'nin resmî ETIAS sayfasından ve T.C. Dışişleri Bakanlığı duyurularından güncel durumu kontrol et.
Bu ayrımı İngiltere için de aklında tut: Birleşik Krallık'ın ETA sistemi de vizeden muaf olanlar içindir, bordo pasaportlu Türk vatandaşları vizeye tabi olduğu için ETA kapsamında değildir.
Yeşil pasaportla seyahatte yine de dikkat edilecekler
Vize olmaması, sınırda hiçbir şey sorulmayacağı anlamına gelmez:
- Pasaport geçerliliği: dönüş tarihinden itibaren en az 3 ay (çoğu ülke için 6 ay güvenli)
- 90/180 kuralı: vizesiz giriş de bu sınıra tabidir, süre aşımı ceza ve giriş yasağı doğurur
- Seyahat sağlık sigortası: vize için zorunlu olmasa da güçlü şekilde önerilir; sigorta kontrol aracımızla poliçeni değerlendirebilirsin
- Dönüş bileti ve konaklama bilgisi sınır kontrolünde istenebilir
- Görev amaçlı seyahatlerde kurumun görevlendirme yazısı yanında olsun
Pasaportunun kendisi uygun mu?
Pasaport türünden bağımsız olarak, pasaportun teknik uygunluğu da önemli: geçerlilik süresi, boş sayfa ve 10 yıl kuralı gibi ayrıntılar başvuruyu veya girişi engelleyebilir. Bunları pasaport uygunluk rehberimizde tek tek ele aldık.
Ülkelerin güncel giriş rejimini görmek için ülke listesine, Schengen ülkelerinin tamamı için Schengen sayfamıza bakabilirsin.